Geleceği görme yanlılığı
Diğer adlar / kısaltmalar: look ahead bias, look-ahead bias
Geçmiş kararın testinde o anda bilinmeyen sonraki verinin kullanılması.
Yapı ve işleyiş
Geleceği görme hatası, geçmişte verilmiş gibi değerlendirilen kararın o anda erişilemeyen bilgiye dayanmasıdır. Bu yalnız grafiğin sağ tarafını görerek hedef seçmek değildir. Henüz kapanmamış üst zaman aralığı verisini bitmiş gibi kullanmak, daha sonra açıklanan veriyi erken tarihe taşımak veya sonradan teyit edilen bir dönüşü geçmişte biliniyormuş gibi işaretlemek de aynı zaman sorununu yaratabilir.
Temel ayrım olayın tarihi ile bilginin kullanılabilir olduğu tarihtir. Bir tepe belirli mumda oluşmuş olabilir; onu tanımlayan sağ komşular daha sonra kapanır. Etiketi tepenin üstüne çizmek görsel olarak yararlı olsa da kararın o ilk mumda verilebildiği anlamına gelmez. Test her adımda o ana kadarki bilgi sınırını korumalıdır.
Nasıl okunur?
- Kararın kesin zamanını belirle: mum açılışı, kapanışı veya dönem içindeki bir olay birbirinden farklıdır.
- Her girdinin en erken erişilebilir zamanını kontrol et; teyit ve yayın gecikmesini hesaba kat.
- Sonraki mumları kapatarak aynı kararı yalnız bilinen veriyle yeniden kurmayı dene.
- Kapanıştan hesaplanan sinyalin dolumunu aynı kapanışa yazıyorsan ayrı gerçekleşme varsayımını açıkla.
Karar anında sağdaki mumlar bilinmez
İkinci mumda karar veriliyorsa üçüncü ve sonraki fiyatları o kararın gerekçesine eklemek geleceği görme hatasıdır.
Karar sınırından sonraki örnek yol
- Yükseliş
- Düşüş
- Açılış = kapanış
- 2. mum Karar anı
- 5. mum Sonradan bilinen
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Açılış | En yüksek | En düşük | Kapanış |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 100 | 100,25 | 99,75 | 100 |
| 2 | 100 | 101,25 | 99,75 | 101 |
| 3 | 101 | 101,25 | 98,75 | 99 |
| 4 | 99 | 103,25 | 98,75 | 103 |
| 5 | 103 | 106,25 | 102,75 | 106 |
- Bilgi sınırı
Karar anında yalnız ilk iki tamamlanmış mum kullanılabilir.
- Yanlılığı bul
Sonradan oluşan 106 kapanışını ikinci mumdaki hedef seçiminde biliniyormuş gibi kullanma.
İkinci mumdaki bilgi sınırı
Yukarıdaki grafik üzerinden
Grafiğin ikinci mumu 101’de kapanır ve karar anı bu noktadır. İlk iki kapanış 100 ve 101’dir. Sonraki kapanışlar 99, 103 ve 106 ancak zaman ilerledikçe öğrenilir. Beşinci mumun 106 kapanışı veya 106,25 yükseği ikinci mumda bilinen hedef seçim gerekçesi olamaz.
101’deki karar için 106’yı önceden hedef olarak yazmış bir plan bulunması başka, grafiği tamamladıktan sonra hedefi tam oraya yerleştirmek başkadır. Aynı çizgi her iki geçmiş anlatımda görünebilir; fark çizginin ne zaman ve hangi kuralla seçildiğidir. Bu nedenle bitmiş görüntü yerine zamanlı kayıt gerekir.
Koşullar ve yorum sınırları
Sonraki verinin performans ölçümünde kullanılması hata değildir; çıkış ve sonucu öğrenmek için geleceğin gerçekleşmesi gerekir. Hata, bu sonucu geriye taşıyıp daha erken kararın girdisi yapmaktır. Gelecek hedefin isabeti ile hedefin o anda seçilebilirliği ayrı sorulardır.
Yalnız OHLC üzerinden geçmiş emir sırası da her zaman belirlenemez. Aynı mum içinde hedef ve stopa temas varsa daha ayrıntılı kayıt veya açık dolum kuralı gerekir. Fiyatların doğru olması, zaman sırasına ilişkin her iddianın doğru olduğu anlamına gelmez.
Yakın kavramlardan farkı
Yeniden çizim, göstergenin geçmiş işaretinin yeni bilgiyle değişmesidir; her değişim hile değildir fakat eski işareti o anda biliniyormuş gibi test etmek sızıntı yaratabilir. Aşırı uyum ise geleceği kullanmadan da, geçmiş denemeleri tekrar seçerek ortaya çıkabilir.
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09