Oynaklık sıkışması
Diğer adlar / kısaltmalar: volatility contraction, squeeze, volatilite sıkışması
Seçilmiş bir oynaklık ölçüsünün kendi geçmişine göre azalması. Dar Bollinger bantları veya azalan ATR ile tanımlanabilir; sıkışma sonrası hareketin yönü ve zamanı bundan tek başına çıkarılamaz.
Yapı ve işleyiş
Oynaklık sıkışması, seçilmiş hareket genişliği ölçüsünün kendi önceki değerlerine göre azalmasıdır. Ölçü mumun yüksek–düşük aralığı, ATR veya bant genişliği olabilir; bu göstergeler aynı hesabı yapmaz. Önce neyin daraldığı belirlenirse küçük gövdeler ile dar toplam fiyat aralığı birbirine karıştırılmaz. Uzun fitilli küçük gövde, düşük toplam aralık anlamına gelmeyebilir.
Daralma hareketin büyüklüğüyle ilgilidir; yönüyle değil. Fiyat daralırken kapanışlar hafifçe yükselebilir, düşebilir veya aynı çevrede kalabilir. Sonraki büyük hareketin ne zaman ve hangi yönde geleceği bu tek ölçüden çıkmaz. “Enerji birikti” gibi mecazlar fiziksel bir zorunluluk izlenimi verebilir; burada öğretilecek şey belirli bir pencerenin hesaplanabilir genişliğidir.
Nasıl okunur?
- Oynaklık ölçüsünü ve birimini seç. Bu görselde her mumun yüksek eksi düşük farkı kullanılır, ATR hesaplanmaz.
- Aynı süreli tamamlanmış mumları sırala; dönem uzunluğu değişirken aralıkları eşdeğer sayma.
- Her mum için farkı hesaplayıp önceki değerlerle karşılaştır. Yüzde azalmada başlangıç ölçüsünün sıfır olmamasına dikkat et.
- Daralmanın yön ve kırılım ölçütü olmadığını koru; sonraki seviye aşımını ayrı olay olarak izle.
Mum aralığı daralırken yön bilinmez
Kurgusal yüksek−düşük aralıkları 10,8,6,4,2. Bu görsel ATR değil doğrudan mum aralığını gösterir.
Merkez çevresinde daralan mumlar
- Yükseliş
- Düşüş
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Açılış | En yüksek | En düşük | Kapanış |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 100 | 105 | 95 | 101 |
| 2 | 101 | 104 | 96 | 100 |
| 3 | 100 | 103 | 97 | 101 |
| 4 | 101 | 102 | 98 | 100 |
| 5 | 100 | 101 | 99 | 100,5 |
Her mumun yüksek−düşük mesafesi
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| 1 | 10 |
| 2 | 8 |
| 3 | 6 |
| 4 | 4 |
| 5 | 2 |
- Daralmayı ölç
Aralık 10’dan 2’ye iner.
- Yönü ayır
Sıkışma sonraki hareketin yukarı mı aşağı mı olacağını söylemez.
10’dan 2’ye daralan yüksek–düşük farkı
Yukarıdaki grafik üzerinden
İlk mumda yüksek 105 ve düşük 95 olduğundan aralık 10’dur. Sonraki mumlar için 104 − 96 = 8, 103 − 97 = 6, 102 − 98 = 4 ve 101 − 99 = 2 bulunur. Alt panel bu farkları gösterir; hacim veya kapanış değişimi değildir. İlk aralıktan sona azalma 8 birim, yani 8 ÷ 10 = %80’dir.
İlk kapanış 101, son kapanış 100,5’tir; net kapanış değişimi −0,5’tir. Bu küçük aşağı fark ile aralığın daralması iki ayrı bilgidir. Son mumun 2 birim aralığı sonraki mumun da küçük olacağını söylemez. Burada önceki kapanışla boşluk farklarını kapsayan true range hesabı ve dönemsel yumuşatma yapılmadığı için çubuklara ATR adı verilmez.
Koşullar ve yorum sınırları
Bir tek küçük aralık, kendi başına kalıcı sıkışma dönemi kanıtı değildir. Kaç gözlemin ve hangi karşılaştırma ölçütünün yeterli sayıldığı sistematik çalışmada ayrıca belirlenmelidir. Açık mum kapanana kadar aralığı genişleyebilir.
Bant genişliği veya ATR ile kurulan sıkışma aynı mum aralıklarının birebir kopyası olmayabilir; pencere, fiyat girdisi ve yumuşatma farklıdır. Daralma gelecekte zorunlu genişleme, kesin kırılım yönü veya belirlenmiş başarı olasılığı vermez.
Yakın kavramlardan farkı
Konsolidasyon fiyatın sınırlar içinde tekrar etmesidir; geniş bir yatay alan yüksek oynaklıkla da dolaşılabilir. Düşük oynaklık ise sabit bir genişlik düzeyini, sıkışma bu düzeyin önceki ölçülere göre azalmasını anlatır. Dolayısıyla küçük ama değişmeyen aralık ile giderek daralan aralık aynı soruya cevap vermez.
Konuyu ders içinde öğren
Bu kavramı kullanan stratejiler
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09