Teminat çağrısı
Diğer adlar / kısaltmalar: margin call
Hesap gerekli güvence seviyesinin altına indiğinde ek teminat gereksiniminin doğması.
Yapı ve işleyiş
Teminat çağrısı, hesabın pozisyonları taşımak için gereken güvence koşulunu artık karşılamadığının bildirilmesidir. Aleyhte fiyat hareketi özkaynağı azaltabilir; gereken teminat tutarının artırılması da fiyat değişmeden yetersizlik yaratabilir. Bu nedenle çağrının konusu sadece işlemde zarar oluşması değil, hesaplanan özkaynak ile yürürlükteki gereksinim arasındaki ilişkidir.
Bakım eşiğinin altına inilmesi, gereken tamamlama tutarının mutlaka yalnız bu eşiğe olan fark olduğu anlamına gelmez. Bazı yapılarda hesap başlangıç teminatı düzeyine tamamlanır; bazı hesaplarda pozisyon azaltma veya doğrudan kapatma uygulanabilir. Bildirim yöntemi ve süre de aynı değildir. Burada kullanılan sabit eşik, bu mekanizmayı ayırmak için seçilmiş öğretim varsayımıdır; kullanıcıya mutlaka yanıt verme süresi tanınacağı sonucu çıkarılmaz.
Nasıl okunur?
- Aynı anda hesaplanmış özkaynağı ve bakım gereksinimini aynı para biriminde yan yana koy.
- Her gözlemde özkaynağın gereksinimin altında olup olmadığını kontrol et; fiyat çizgisini özkaynak sanma.
- İlk yetersiz gözlemi belirle; iki gözlem arasındaki kesin geçiş anının veride bulunup bulunmadığını ayır.
- Tamamlama için istenen hedef düzeyi, süreyi ve pozisyon azaltma/kapatma kuralını ayrıca öğren; yalnız bakım farkından emir sonucu üretme.
Özkaynak bakım eşiğinin altına iniyor
Kurgusal hesap özkaynağı 1.200’den 700 TL’ye geriler. Sabit 800 TL bakım eşiği örneğinde beşinci gözlemde ek teminat ihtiyacı doğar.
Hesap özkaynağı ve bakım gereksinimi
- Bakım eşiği 800
- A. 750 < 800
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| 1 | 1.200 |
| 2 | 1.100 |
| 3 | 950 |
| 4 | 850 |
| 5 | 750 |
| 6 | 700 |
- Eşiğin altını bul
750 TL özkaynak varsayılan 800 TL gereksinimini karşılamaz.
- Çağrıyı süre garantisi sanma
Aracı kurum bildirim beklemeden kapatabilir; bu şema yalnız gereksinimin oluşmasını, gerçek bir kurumun sürecini değil, anlatır.
800 TL bakım eşiğini ilk aşan gözlem
Yukarıdaki grafik üzerinden
Grafikte özkaynaklar sırasıyla 1.200, 1.100, 950, 850, 750 ve 700 TL’dir. Seçilmiş bakım eşiği bütün gözlemlerde 800 TL olarak sabittir. Dördüncü gözlemde 850 > 800 olduğu için yetersizlik henüz gösterilmez; beşincide 750 < 800 olur.
Beşinci gözlemde bakım eşiğine göre eksik tutar 800 − 750 = 50 TL’dir. Altıncıda bu fark 100 TL’ye çıkar. Bununla birlikte grafik başlangıç teminatı hedefini vermediği için çağrıyı karşılamak üzere istenecek gerçek yatırma tutarını hesaplayamayız. Çizginin iki nokta arasında nerede eşiği geçtiği de kayıt sıklığı dışında bilinmemektedir.
Koşullar ve yorum sınırları
Grafikte beşinci nokta ilk gözlenen yetersizliktir; ilk gerçek zamanlı ihlalin kesin saati değildir. Seyrek hesap görüntüleri aradaki daha büyük kaybı veya geçici ihlali saklayabilir. Ayrıca burada 800’e eşitlik değil, altına inme kuralı seçilmiştir; gerçek sistemin eşitlik ve yuvarlama davranışı farklı olabilir.
Her çağrı aynı şekilde yürütülmez ve her zorunlu kapatma önceden ayrı bir çağrı beklemez. Teminat yatırılması fiyat riskini ortadan kaldırmaz; miktar sabit kaldıkça sonraki hareketin parasal etkisi sürer. Gereksinim değişken olduğunda yalnız özkaynak çizgisine sabit yatay çizgi eklemek yeterli model değildir.
Yakın kavramlardan farkı
Teminat çağrısı bir güvence yetersizliği durumu veya bildirimidir; likidasyon pozisyonun zorunlu kapatılmasıdır. Zarar durdur ise kullanıcının önceden seçtiği çıkış planıdır. Aynı fiyat düşüşü üçüne de yol açabilir, fakat tetikleyici değişkenleri ve işlem yetkileri aynı değildir.
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09