Mum
Diğer adlar / kısaltmalar: candlestick, candle
İlişkili arama terimleri: OHLC. Bu terimler aynı anlamda kullanılmayabilir.
Seçilen zaman aralığındaki açılış, en yüksek, en düşük ve kapanış değerlerini gösteren grafik işareti.
Yapı ve işleyiş
Mum, fiyatın seçilmiş bir dönem içindeki hareketini dört sayıya sıkıştırır. Açılış dönemin başlangıç fiyatını, kapanış son fiyatını, yüksek ve düşük ise dönem boyunca kaydedilen uçları gösterir. Böylece uzun bir işlem dizisini tek işaretle karşılaştırabiliriz; fakat bu sıkıştırma sırasında işlemlerin sırası ve her fiyatta geçirilen süre kaybolur.
Standart işlem bazlı mumda kapanış açılıştan yüksekse gövde yükseliş yönündedir; düşükse düşüş yönündedir. Gövde dışındaki ince parçalar fitillerdir. Renk bu iki zaman arasındaki net değişimi anlatır, dönem boyunca yalnız tek yönde işlem olduğunu anlatmaz. Başlangıca yakın kapanan bir mumun içinde büyük dalgalanma yaşanmış olabilir.
Mum okumanın amacı bir şekle isim vermeden önce verinin yapısını çözmektir. Aynı varlıkta bir dakikalık ve günlük mum farklı işlem kümelerini özetler. Kaynak teklif fiyatı, son işlem veya sentetik fiyat üretiyorsa gördüğümüz dört değerin anlamı da değişebilir; ürün, kaynak ve dönem birlikte okunmalıdır.
Nasıl okunur?
- Varlığı, fiyat birimini, zaman aralığını ve mumun tamamlanıp tamamlanmadığını belirle; açık mumun son fiyatı henüz kesin kapanış değildir.
- Açılış ve kapanışı ayır; gövde boyunu |kapanış − açılış| ile, toplam aralığı yüksek − düşük ile hesapla.
- Yüksek ve düşüğün gövdenin dışında kalan parçalarını incele; dört sayıdan yüksek ile düşüğün hangi sırayla görüldüğünü çıkarmaya çalışma.
- Komşu mumları aynı veri türü ve zaman ölçeğinde karşılaştır; net değişimi toplam dalgalanmadan ayrı yorumla.
Bir mum dört fiyatı özetler
Üçüncü mumun açılışı 100, yükseği 108, düşüğü 97 ve kapanışı 104’tür. Gövde 100–104, toplam aralık 97–108’dir; yüksek ile düşüğe hangi sırayla ulaşıldığı bu dört sayıdan bilinmez.
Üçüncü mumun dört değeri
- Yükseliş
- Düşüş
- Açılış = kapanış
- 1. Açılış 100
- 2. Kapanış 104
- 3. mum Yüksek 108 · düşük 97
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Açılış | En yüksek | En düşük | Kapanış |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 98 | 101 | 97 | 100 |
| 2 | 100 | 102 | 99 | 100 |
| 3 | 100 | 108 | 97 | 104 |
| 4 | 104 | 107 | 102 | 106 |
| 5 | 106 | 108 | 103 | 105 |
- Gövdeyi bul
Açılış 100 ile kapanış 104 arasındaki kalın alan 4 fiyat birimidir.
- Fitilleri izle
108 ve 97 uçları dönem içinde görülen fiyatlardır; mum kapanınca fiyat 104’tedir.
Üçüncü mumun dört sayısını çözmek
Yukarıdaki grafik üzerinden
Üçüncü mumun açılışı 100, yükseği 108, düşüğü 97, kapanışı 104’tür. Gövde boyu 104 − 100 = 4; toplam aralık 108 − 97 = 11 fiyat birimidir. Üst fitil 108 − 104 = 4, alt fitil 100 − 97 = 3 birimdir; 4 + 4 + 3 = 11 toplamı aynı aralığı verir.
104 kapanışı başlangıçtan 4 birim yukarıdadır; buna rağmen dönem içinde açılışın 3 birim altı da kaydedilmiştir. Grafik 108 ve 97’nin ikisinin de görüldüğünü söyler, önce hangisinin ziyaret edildiğini söylemez. Sonraki mumun hareketini üçüncü mum kapanırken bilinen bilgiye ekleyemeyiz.
Koşullar ve yorum sınırları
Henüz kapanmamış mumun yükseği, düşüğü ve son fiyatı yeni kayıtlarla değişebilir. Bir şeklin kapanış koşulunu sınamak için tamamlanmış dönem gerekir; canlı görünümün tarihsel son hâliyle aynı kalacağını varsaymak ileri bilgi kullanımı yaratır.
OHLC; hacmi, emir büyüklüğünü, işlem yapanın kimliğini veya aynı mum içindeki stop ve hedef ziyaret sırasını açıklamaz. Heikin Ashi gibi hesaplanmış mumlar da standart gerçekleşen fiyat mumu yerine geçirilmemelidir.
Yakın kavramlardan farkı
Mum ile kapanış çizgisi aynı ayrıntıyı taşımaz: çizgi genellikle yalnız dönem sonlarını bağlar, mum ise uçları da gösterir. Mumun yükseliş rengi, önceki mumun kapanışına göre artıştan farklıdır; renk kendi açılışıyla kapanışını karşılaştırır.
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09