Alış–satış farkı (Spread)
Diğer adlar / kısaltmalar: spread, makas
En iyi satış teklifi ile en iyi alış teklifi arasındaki fark.
Yapı ve işleyiş
Spread, aynı anda ve aynı ürün için görülen en iyi satış teklifi ile en iyi alış teklifinin farkıdır. Tek bir “piyasa fiyatı” yerine hemen alış ve hemen satış için iki ayrı karşılık bulunabileceğini görünür kılar. Ölçümün birimi fiyat farkıdır; parasal etkisini bulmak için miktar ve gerekiyorsa sözleşme çarpanı eklenir.
Dar spread, iki tarafın fiyat olarak yakın olduğunu gösterir; bu fiyatlarda büyük miktarın karşılanacağını tek başına söylemez. İlk kademelerin miktarı azsa küçük bir spread yanında daha büyük emir için kötü ortalama oluşabilir. Spreadin zaman içinde genişlemesi ise alış ve satış tekliflerinin ayrıştığını gösterir; bunun nedenini yalnız iki çizgiden belirleyemeyiz. Yeni bilgi, teklif iptali veya başka koşullar ayrıca araştırılmalıdır.
Nasıl okunur?
- Aynı zaman damgasındaki, aynı işlem yerine ve ürüne ait en iyi bid ile ask değerlerini eşleştir.
- Ask − bid çıkarımını yap; fiyat birimini koru ve farklı anların uçlarını birleştirme.
- Miktara bağlı maliyet hesabı gerekiyorsa iki taraftaki erişilebilir miktarları da incele; tek kademe fiyatını bütün emre yayma.
- Gerçek dolumlarla hesaplanan sonuçta spreadin zaten fiyatlara yansıyıp yansımadığını kontrol et.
İki kotasyon arasındaki mesafe
Beş gözlemde en iyi bid ve ask ayrı çizilir. Üçüncü gözlemde bid 100, ask 100,4; spread 0,4’tür.
Bid ve ask birlikte
- Ask
- A. Spread 0,4
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer | Ask |
|---|---|---|
| 1 | 99,9 | 100,1 |
| 2 | 100 | 100,2 |
| 3 | 100 | 100,4 |
| 4 | 99,9 | 100,2 |
| 5 | 100,1 | 100,3 |
Her gözlemde ask − bid
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| 1 | 0,2 |
| 2 | 0,2 |
| 3 | 0,4 |
| 4 | 0,3 |
| 5 | 0,2 |
- Aynı anı karşılaştır
Üçüncü noktadaki 100,4 − 100 = 0,4; farklı zamanların fiyatlarını birbirinden çıkarma.
- Maliyeti çift sayma
Gerçek alış ve satış fiyatlarına yansıyan spread net sonuçtan yeniden çıkarılmaz.
Üçüncü gözlemde fark iki katına çıkıyor
Yukarıdaki grafik üzerinden
İlk gözlemde bid 99,9, ask 100,1’dir; fark 100,1 − 99,9 = 0,2 olur. Üçüncü gözlemde bid 100, ask 100,4’tür; spread 0,4’e çıkar. Bu, ilk gözlemin iki katıdır. İkinci panel aynı hesabı beş gözlem için 0,2, 0,2, 0,4, 0,3 ve 0,2 olarak özetler.
Üçüncü anda yeterli miktar bulunduğunu ve fiyatların değişmediğini varsayarak bir birimi ask 100,4’ten alıp bid 100’den hemen satarsak fiyat farkı −0,4’tür. Bu düşünce deneyi spreadin alış-satış sonucuna nasıl girdiğini gösterir. Gerçekleşmiş bu iki fiyatla brüt sonuç hesaplandıysa ayrıca 0,4 daha düşmek aynı etkiyi iki kez sayar; komisyon varsa o ayrı giderdir.
Koşullar ve yorum sınırları
Bid veya ask verisinden biri yoksa bu tanımla spread hesaplanamaz. Eski bid ile yeni ask arasındaki çıkarım eşzamanlı spread değildir. Gecikmeli, tek taraflı veya farklı piyasaları birleştiren veride ölçümün kapsamı açıkça belirtilmelidir.
Spreadin 0,2 olması fiyatın sonraki yönde 0,2 hareket edeceği anlamına gelmez. Gösterilen çizgiler derinlik ve gelecekteki teklif devamlılığı hakkında bilgi vermez. Dolayısıyla spread tek başına likiditenin veya işlem maliyetinin bütününü temsil etmez.
Yakın kavramlardan farkı
Spread eşzamanlı iki teklifin mesafesidir; fiyat kayması belirlenmiş beklentiye göre gerçekleşme sapmasıdır. Komisyon ise işlem hizmetinin ücretidir. Bu üç kalemi farklı adlarla aynı fiyat farkına tekrar uygulamak net sonucu yanlış küçültür.
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09