Seçim yanlılığı
Diğer adlar / kısaltmalar: selection bias
İlişkili arama terimleri: cherry picking. Bu terimler aynı anlamda kullanılmayabilir.
Değerlendirmeye alınan varlık, dönem veya örneklerin sonuçlarına göre seçilmesi nedeniyle görünümün çarpılması. Başarısız dönemleri dışarıda bırakmak yöntemi olduğundan iyi gösterebilir.
Yapı ve işleyiş
Seçim yanlılığı, incelemeye alınan veya görünür kılınan örneklerin seçiliş biçiminin değerlendirmeyi çarpıtmasıdır. Sonucu iyi olan piyasaları, dönemleri veya işlemleri bırakıp diğerlerini dışlamak yöntemi olduğundan farklı gösterebilir. Sorun yalnız kötü niyetli sunum değildir; sonuç görüldükten sonra “bu ürün zaten uygun değildi” demek de seçim kuralını geçmişe uyarlayabilir.
Ürün veya saat filtresi kullanmak başlı başına hata değildir. Filtrenin önceden bilinen gerekçesi ve sabit kuralı varsa kendi kapsamı içinde sınanabilir. Ancak çok sayıda filtre denenip en başarılısı seçildiyse bu araştırmanın bir parçasıdır; son seçilmiş küçük grubun sonucu bütün evrenin veya bağımsız testin sonucu gibi sunulamaz.
Nasıl okunur?
- Denenen ürün, dönem ve kural evrenini tam listele; başarısız ve tamamlanmamış denemeleri kaybetme.
- Dahil etme ölçütünün sonuçlar görülmeden mi sonra mı belirlendiğini kontrol et.
- Seçilen bölümle tam kapsamın sonuçlarını aynı birim ve ağırlık varsayımıyla karşılaştır.
- Yeni filtreyi ayrı bir hipotez say; seçime katılmamış veride yeniden değerlendir.
Yalnız kazananları seçmek tabloyu değiştirir
Altı kurgusal piyasanın aynı kuralla sonuçları. En iyi iki sonucu paylaşmak diğer dört denemeyi gizler.
Denenen bütün piyasalar
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| A | 8 |
| B | 6 |
| C | -3 |
| D | -4 |
| E | -5 |
| F | -6 |
- Seçilen görüntü
A ve B toplam +14R.
- Tam evren
Altısının toplamı −4R. Seçim yöntemi ve tüm denemeler raporlanmalıdır.
İki kazanan ile altı piyasanın farkı
Yukarıdaki grafik üzerinden
A–F piyasalarının kurgusal R sonuçları +8, +6, −3, −4, −5 ve −6’dır. Yalnız A ve B gösterilirse toplam +14R görünür. Diğer dört piyasa toplam −18R üretir; altısının toplamı 14 − 18 = −4R olur. Seçilen görüntü ile tüm denenmiş kapsamın işareti bile farklıdır.
Bu toplamlar kayıtların R değerlerini aynı toplama mantığında birleştirir; eşzamanlı portföy getirisi veya aynı sermayenin sonucu değildir. İşlem adedi ve her piyasada kullanılan parasal R açıklanmadığından ortalama işlem performansı hesaplanamaz. Grafik seçimin görünümü nasıl değiştirdiğini gösterir; hangi iki piyasanın gelecekte iyi olacağını söylemez.
Koşullar ve yorum sınırları
Kötü veri kalitesini önceden belirlenmiş kuralla dışlamakla, zarar eden dönemi sonuç kötü diye silmek aynı değildir. Gerekçe, zaman ve dışlanan kayıtlar raporlanmadığında bu ayrım denetlenemez. Çok büyük örneklem aynı seçme hatasını taşıyabilir.
Tam sonuç listesini göstermek seçim riskini görünür kılar fakat yöntemin kendisini otomatik sağlamlaştırmaz. Aynı liste üzerinden kazanan ayarı seçip yine aynı listeyi bağımsız kanıt saymak seçim etkisini sürdürür; yeni değerlendirme kapsamı gerekir.
Yakın kavramlardan farkı
Hayatta kalma yanlılığı bugün kalanları seçmenin özel bir biçimidir. Aşırı uyum ise kuralın geçmiş ayrıntılara uyarlanmasıdır; seçilmiş başarılı örneklerin sunulması bunu gizleyebilir. Geleceği görme, seçimin geçmişte bilinmeyen bilgiyle yapılması hâlinde ayrıca ortaya çıkar.
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09