Fonlama oranı
Diğer adlar / kısaltmalar: funding rate
İlişkili arama terimleri: funding fee, fonlama ücreti. Bu terimler aynı anlamda kullanılmayabilir.
Süresiz vadeli ürünlerde long ve short taraflar arasındaki dönemsel ödemenin hesabında kullanılan oran. Yaygın düzende pozitif oran long tarafın ödeme yapmasını, negatif oran short tarafın ödeme yapmasını ifade eder. Sıklık ve hesap sağlayıcıya bağlıdır.
Yapı ve işleyiş
Fonlama oranı, bazı süresiz vadeli piyasalarda pozisyon taşıyan taraflar arasında hesaplanan dönemsel aktarımın girdisidir. Mekanizma, sözleşme fiyatı ile dayanak referansı arasındaki ilişkiyi düzenlemeyi amaçlar; her anda iki fiyatı eşitleyen fiziksel bir zorunluluk değildir. Yaygın işaret düzeninde pozitif oran uzun tarafın kısa tarafa, negatif oran kısa tarafın uzun tarafa ödeme yapması demektir.
Nakit etkisi yalnız oranın büyüklüğünden çıkmaz; hesabın dayandığı pozisyon nominali, ödeme yönü ve uygulanma süresi gerekir. Bir platformdaki oran sekiz saat için, başka birindeki farklı pencere için verilebilir. Gösterilen tahmini oran ile kesinleşen ödeme oranı da aynı bilgi değildir. Bu nedenle ekrandaki yüzdeyi yıllık faiz gibi yorumlamadan önce o yüzdenin hangi döneme ait olduğunu belirlemek gerekir.
Nasıl okunur?
- Ürünün fonlama kullanan hangi sözleşme olduğunu ve oranın hangi ödeme/tahakkuk dönemini temsil ettiğini belirle.
- Uzun veya kısa tarafı, ödeme anında geçerli pozisyonu ve nominal hesaplama fiyatını kaydet; teminatı nominal yerine kullanma.
- Yüzdeyi ondalık orana çevir. Pozitif-oranda-uzun-öder düzeninde uzun tarafın nakit etkisini −nominal × oran olarak hesapla.
- Kesinleşmiş ödemeleri dönem dönem topla; değişen oran, pozisyon ve sağlayıcı yöntemi varken tek dönemi aynı kalacakmış gibi geleceğe uzatma.
İşaret ödeme yönünü değiştirebilir
10.000 TL nominal için kurgusal dönemlik oranlar +%0,01, −%0,02 ve +%0,03. Yaygın long ödeme yönüyle gösterildi.
Dönemlik fonlama oranı
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| Dönem 1 | 0,01 |
| Dönem 2 | -0,02 |
| Dönem 3 | 0,03 |
Long tarafın nakit etkisi
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| Dönem 1 | -1 |
| Dönem 2 | 2 |
| Dönem 3 | -3 |
- Yüzdeyi çevir
10.000 × 0,0001 = 1 TL; pozitif oranda long için ödeme varsayılmıştır.
- Dönemi belirt
Bu oranlar yıllık değildir; sıklık ve hesap gerçek sağlayıcı kurallarına bağlıdır.
Pozitif oran neden negatif nakit etkisi verir?
Yukarıdaki grafik üzerinden
Grafikte nominal her dönemde 10.000 TL kabul edilmiştir. İlk oran +%0,01, ondalık olarak 0,0001’dir; uzun taraf için etki −10.000 × 0,0001 = −1 TL olur. İkinci dönem −%0,02 olduğunda işaret tersine döner: −10.000 × (−0,0002) = +2 TL.
Üçüncü +%0,03 dönemi −3 TL üretir. Bu üç eşit nominal varsayımının toplam fonlama etkisi −1 + 2 − 3 = −2 TL’dir. Bu tutar yalnız fonlamadır; aynı sürede sözleşme fiyatının değişmesinden doğan sonucu veya işlem ücretini içermez.
Koşullar ve yorum sınırları
Pozitif fonlamadan alıcı sayısının satıcı sayısından fazla olduğu çıkarılamaz: her açık sözleşmenin karşı tarafı vardır. Oran, sağlayıcının fiyat farkı ve diğer girdilerle kurduğu yöntemin sonucudur; katılımcı sayımı değildir.
Dönem, nominal fiyat kaynağı, üst sınırlar ve kısmi süre hesabı ürüne bağlıdır. Örnekte tam dönem ve sabit nominal varsayılmıştır; bu basit çarpım her ters sözleşme veya sürekli tahakkuk düzenine doğrudan uygulanamaz.
Yakın kavramlardan farkı
Fonlama, işlem açarken ödenen komisyon veya başlangıç teminatı değildir. Komisyon gerçekleşen işleme, teminat yükümlülüğü destekleyen güvenceye, fonlama ise tanımlı dönemde taşınan pozisyona bağlı ayrı bir nakit etkisine ilişkindir.
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09