Komisyon
Diğer adlar / kısaltmalar: commission
İlişkili arama terimleri: fee. Bu terimler aynı anlamda kullanılmayabilir.
Aracı veya platformun işlem karşılığında aldığı ücret.
Yapı ve işleyiş
Komisyon, işlem gerçekleştirme hizmeti karşılığında uygulanan ücret kalemidir. Fiyatın lehine hareket etmesiyle kazanılan brüt tutar, hesabın net sonucuyla aynı değildir: giriş ve çıkış ücretleri varsa ikisi de döngüye dahil edilir. Bu ayrım özellikle küçük fiyat farklarıyla yapılan karşılaştırmalarda önemlidir; aynı brüt sonuç, farklı ücret düzenlerinde farklı net sonuç verir.
Ücretin hesaplama tabanı ürüne ve hizmete göre değişebilir. Sabit işlem tutarı, miktar başına ücret, işlem değerinin yüzdesi veya asgari ücret gibi yöntemler aynı hesap değildir. Bir yüzde verilmişse hangi tutara ve kaç kez uygulandığı; sabit ücret verilmişse hangi gerçekleşmeleri kapsadığı bilinmelidir. “İşlem ücreti” başlığı bazen başka giderleri de içerebilir; etiket yerine hesap dökümündeki kalemler izlenir.
Nasıl okunur?
- Önce gerçek giriş-çıkış fiyatları ve miktardan maliyet öncesi brüt farkı hesapla; fiyat farkına zaten dahil etkileri işaretle.
- Alış ve satış ücretlerini ayrı belirle. Ücretin tutar, oran veya miktar başına değer olmasına göre doğru tabanı kullan.
- İki tarafın ücretlerini topla; aynı toplamı oluşturan alt kalemlerle birlikte yeniden toplama.
- Net sonucun kapsamını yaz. Örnek yalnız komisyonu içeriyorsa başka giderlerin de düşüldüğü sonucu çıkarma.
İki yönün ücreti net sonucu azaltır
Brüt işlem farkı 100 TL, alış ücreti 8 TL ve satış ücreti 7 TL. Başka gider yokken net sonuç 85 TL’dir.
Brüt fark, ücretler ve net sonuç
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| Brüt | 100 |
| Alış ücr. | 8 |
| Satış ücr. | 7 |
| Toplam ücr. | 15 |
| Net | 85 |
- Ücretleri topla
8 + 7 = 15 TL. Bir işlem döngüsünde iki yön de ücret doğurabilir.
- Neti hesapla
100 − 15 = 85 TL. Çubuklar ayrı karşılaştırmadır; toplam ücret, alış ve satış ücretiyle tekrar toplanmaz.
100 TL brüt farktan 85 TL nete
Yukarıdaki grafik üzerinden
Grafikte brüt fark 100 TL, alış ücreti 8 TL ve satış ücreti 7 TL’dir. Toplam ücret 8 + 7 = 15 TL olur. Başka gider bulunmadığı varsayımıyla net sonuç 100 − 15 = 85 TL’dir. Ücret, brüt farkın 15 ÷ 100 = %15’ine eşittir; bu oran ücret tarifesinin %15 olduğu anlamına gelmez.
Beş çubuk birbirinin üzerine eklenecek beş ayrı nakit akışı değildir. “Toplam ücret” çubuğu, alış ve satış ücretlerinin özetidir; “Net” ise brütten bu toplam çıkarılarak elde edilir. 8 + 7 + 15 hesaplamak ücretleri iki kez sayar. Grafik ücretleri pozitif büyüklük olarak gösterse de net hesapta etkileri azaltıcıdır.
Koşullar ve yorum sınırları
Bu sayılar kurgusal tutarlardır; belirli bir kurumun güncel tarifesini temsil etmez. Emrin parçalara bölünmesi, farklı ücret tabanı veya asgari ücret kuralı toplamı değiştirebilir. Ücret tutarı bilinmeden sadece işlem sayısından net sonuç hesaplanamaz.
Brüt 100 TL’nin gerçek alış-satış fiyatlarından hesaplandığı kabul edilir. Spread veya kayma bu fiyatlara zaten yansımışsa aynı etkiler yeniden çıkarılmaz. Vergi, finansman ya da başka ücret bulunuyorsa 85 TL yalnız bu dar varsayımdaki nettir; bütün hesap ekstresinin neti olduğu söylenemez.
Yakın kavramlardan farkı
Komisyon ile spread aynı giderin iki adı değildir. Spread teklif fiyatları arasındaki mesafe, kayma beklenen ile gerçekleşen fiyat farkıdır. Komisyonun sıfır olması da işlemin bütün maliyetlerinin sıfır olduğu sonucunu vermez; hangi kalemlerin fiyatta, hangilerinin ayrıca tahsil edildiği ayrılır.
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09