Açık pozisyon sayısı
Diğer adlar / kısaltmalar: open interest, OI
Henüz kapatılmamış veya uzlaşmayla sona ermemiş türev sözleşmelerinin sayısı. Bir sözleşmenin long ve short tarafları ayrı iki sözleşme olarak sayılmaz. İşlem hacmiyle aynı ölçü değildir.
Yapı ve işleyiş
Açık pozisyon sayısı, belirli sözleşme kapsamındaki henüz sona ermemiş sözleşmelerin stokunu ölçer. Bir sözleşmenin uzun ve kısa tarafı bulunur; bu iki taraf iki ayrı açık sözleşme diye toplanmaz. Bu nedenle açık pozisyon artışı tek başına uzun tarafın kısa tarafa sayısal üstünlük kurduğunu göstermez.
İşlemin açık pozisyonu değiştirip değiştirmediği, tarafların yeni pozisyon açmasına veya mevcut pozisyon kapatmasına bağlıdır. İki taraf da yeni açıyorsa toplam artar; iki taraf da kapatıyorsa azalır. Biri pozisyonunu kapatırken diğeri onun yerini alıyorsa sözleşme el değiştirir ama toplam değişmez. Buna karşılık bu üç olayın her birinde işlem hacmi oluşur. Stok ile dönem boyunca gerçekleşen hareketi ayırmak, grafik yorumunun temelidir.
Nasıl okunur?
- Ölçümün hangi borsa, ürün, vade veya opsiyon serisine ait olduğunu ve raporlama zamanını belirle.
- Başlangıç açık sözleşme sayısını al; alıcı ve satıcı taraflarını ayrı iki sözleşme gibi sayma.
- Olay bilgisi varsa iki tarafın açma/kapatma durumunu incele: açma–açma +1, kapama–kapama −1, devir sıfır değişimdir.
- Dönem hacmi ile dönem sonu açık pozisyonu ayrı oku. Yalnız toplamların bulunduğu veride her işlemin taraf niyetini geriye doğru kesinleştirme.
İşlem hacmi ve açık sözleşme sayısı farklı
Başlangıçta 10 açık sözleşme. Sonraki üç olay: iki taraf yeni 1 açar, 1 sözleşme devredilir, iki taraf 1 kapatır.
Açık sözleşme sayısı
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| Başlangıç | 10 |
| Yeni | 11 |
| Devir | 11 |
| Kapanış | 10 |
Her olayda gerçekleşen hacim
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| Yeni | 1 |
| Devir | 1 |
| Kapanış | 1 |
- Devir olayını gör
Hacim 1 artarken açık sözleşme sayısı 11’de kalır.
- İki tarafı iki kez sayma
Bir sözleşmenin long ve short tarafı, açık pozisyonda iki sözleşme değildir.
Üç işlem, sıfır net açık pozisyon değişimi
Yukarıdaki grafik üzerinden
Grafik 10 açık sözleşmeyle başlar. Bir yeni uzun ve karşısında bir yeni kısa açıldığında bir sözleşme eklenir: toplam 11’dir. Sonraki devir işleminde mevcut taraflardan biri yerini yeni katılımcıya bırakır; toplam 11’de kalır. Son olayda karşılıklı bir sözleşme kapatılınca toplam yeniden 10 olur.
Alt panel her olayın hacmini bir sözleşme olarak gösterir. Üç olayın toplam hacmi 3, açık pozisyondaki net değişim ise 10 − 10 = 0’dır. Sıfır net değişim işlem yapılmadığı anlamına gelmez; artış ve azalışlar birbirini dengelemiştir.
Koşullar ve yorum sınırları
Yalnız fiyat ve açık pozisyonun birlikte yükselmesi yeni sözleşmelerin hangi amaçla açıldığını kanıtlamaz. Korunma, spekülasyon veya başka pozisyonun parçası olma gibi nedenler bu toplu seride görünmez.
Açık pozisyon verisinin yayımlanma zamanı fiyat mumuyla eşleşmeyebilir. Gün sonu açıklanan bir toplamı gün içindeki her mumda o anda biliniyormuş gibi kullanmak ileriye bakma hatası yaratır; farklı vadeleri toplamak da kapsamı değiştirir.
Yakın kavramlardan farkı
Hacim bir dönem içindeki gerçekleşmiş işlemleri, açık pozisyon dönem sonunda devam eden sözleşmeleri ölçer. Emir defterindeki bekleyen alış/satış miktarı ise henüz gerçekleşmemiş emirlerdir; ne hacimle ne de açık sözleşme stokuyla aynı nesnedir.
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09