Risk bütçesi
Diğer adlar / kısaltmalar: risk budget
Bir senaryo için önceden belirlenen varsayımsal kayıp tutarı.
Yapı ve işleyiş
Risk bütçesi, tanımlı senaryo ve gerçekleşme varsayımı altında planlanan kayıp için ayrılan para tutarıdır. Hesabın yüzdesi olarak seçiliyorsa önce para birimine çevrilir; miktar hesabının payında kullanılacak şey bu tutardır. Bütçe tek başına stopun yerini belirlemez ve fiyat yönünü tahmin etmez. Görevi, fiyat mesafesiyle taşınan miktarın ortak hesap etkisini görünür kılmaktır.
Basit doğrusal üründe bütçe = stop mesafesi × miktar ilişkisi kurulur; sözleşmeli üründe çarpan ve gerekiyorsa döviz dönüşümü eklenir. Bütçe sabitken mesafe büyüdüğünde miktarın küçülmesi bu eşitliğin sonucudur. Bu, daha uzak stopun kendiliğinden daha riskli veya daha güvenli olduğu anlamına gelmez; aynı miktar korunup korunmadığına bakılmalıdır.
Nasıl okunur?
- Para tutarı olarak bütçeyi tanımla; yüzde seçildiğinde hangi hesap değeri ve hangi tarihin baz alındığını belirt.
- Bir birimin stopta kaybını fiyat mesafesi ve varsa sözleşme çarpanı üzerinden hesapla.
- Bütçeyi birim kayba böl; çıkan miktarın işlem adımı ve asgari miktarla uygulanabilirliğini denetle.
- Satın alma nakdini, teminat gereksinimini ve maliyet/kayma varsayımını bu risk hesabından ayrı kontrol et.
120 TL bütçede mesafe artınca miktar azalır
Basit birim fiyatlı üründe 120 TL varsayımsal risk bütçesi; stop mesafeleri 2, 3, 4, 6 ve 8 TL için hesaplanıyor.
120 ÷ stop mesafesi
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Değer |
|---|---|
| 2 TL | 60 |
| 3 TL | 40 |
| 4 TL | 30 |
| 6 TL | 20 |
| 8 TL | 15 |
- Ters ilişkiyi izle
3 TL mesafede 40 birim, 6 TL mesafede 20 birim bulunur; bütçe aynı tutulmuştur.
- Risk sınırı diye sunma
Bu hesap maliyet ve kayma içermez. Gerçek kaybın 120 TL’yi aşmaması garanti edilmez.
120 TL bütçeyi farklı mesafelere bölmek
Yukarıdaki grafik üzerinden
Grafiğin ortak bütçesi 120 TL’dir. Stop mesafeleri birim başına 2, 3, 4, 6 ve 8 TL olduğunda miktarlar 120 / 2 = 60, 120 / 3 = 40, 120 / 4 = 30, 120 / 6 = 20 ve 120 / 8 = 15 birimdir. Çubukların birimi TL değil, taşınacak birim sayısıdır.
3 TL mesafedeki 40 birim ile 6 TL mesafedeki 20 birim aynı 120 TL modellenen kaybı üretir. İkinci stop mesafesi iki katken miktar yarıya inmiştir. Satın alma için gereken giriş fiyatı grafikte verilmediğinden bu örnekten nakit ihtiyacı bulunamaz. 120 TL, ödenecek toplam bedeli veya bloke edilecek teminatı göstermemektedir.
Koşullar ve yorum sınırları
Mesafe sıfırsa 120 / 0 ile miktar hesaplanamaz; çok küçük pozitif mesafenin devasa miktar vermesi de bunun uygulanabilirliğini kanıtlamaz. Likidite, asgari miktar, fiyat adımı ve teminat kısıtları ayrıca vardır. Bütçe oranına ulaşmak için bu kısıtları yok saymak hesapla gerçek ürün arasındaki bağı koparır.
Bu grafik maliyet ve kayma içermeyen stop dolumunu modeller. Gerçek dolum daha kötü olabilir; dolayısıyla bütçe garanti edilmiş azami kayıp değildir. Birkaç pozisyon aynı piyasa hareketinden etkileniyorsa tek tek bütçeleri küçük görünse de ortak maruziyet ve eşzamanlı kayıp değerlendirmesi eksik kalabilir.
Yakın kavramlardan farkı
Pozisyon büyüklüğü bütçeden türetilebilen miktardır; bütçenin kendisi değildir. Teminat ise pozisyonu taşıma güvencesidir. Daha düşük teminat istenmesi, stop mesafesi ve miktar sabitken modellenen fiyat kaybını azaltmaz; daha fazla serbest nakit ile daha az fiyat riski farklı sonuçlardır.
Risk bütçesini alış bedelinden ayır
Bu kaldıraçsız örnekte risk bütçesi = hesap × risk oranı; adet = bütçe ÷ (giriş − stop), aşağı yuvarlanır. Alış bedeli = adet × giriş; ayrıca nakit sınırına uymalıdır.
- Açıklamalı örnek
- 50.000 TL hesabın %1’i 500 TL risk bütçesidir. Giriş 100, stop 95: adet başına risk 5 TL; risk hesabı 100 adet ve 10.000 TL alış bedeli verir.
- Yakın karşı örnek
- 500 TL, alışa ayrılan toplam para değildir. Yalnız 6.000 TL nakit varsa en çok 60 adet alınabilir; modellenen stop riski 60 × 5 = 300 TL olur.
Tam adet, TL fiyat, kaldıraç ve maliyet yok varsayımı. Stopta tam gerçekleşme varsayılır; fiyat boşluğu, kayma ve ücretler gerçek kaybı değiştirebilir.
Yeni bir örnekle düşün İsteğe bağlı · puansız
Konuyu ders içinde öğren
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09