Ortalamaya dönüş
Diğer adlar / kısaltmalar: mean reversion, mean-reverting
Fiyatın seçilmiş bir referanstan uzaklaştıktan sonra ona yaklaşması varsayımını sınayan yaklaşım. Referans ve uzaklık ölçütü önceden tanımlanır. Fiyat ortalamaya dönmek zorunda değildir; ortalama da değişir.
Yapı ve işleyiş
Ortalamaya dönüş, bir değişkenin seçilmiş merkezden uzaklaşmasından sonra o merkeze yaklaşmasını inceleyen hipotezdir. Önce hangi değişkenin ve hangi merkezin ölçüldüğü belirlenir: fiyat, getiri veya iki ürün arasındaki fark aynı seri değildir. Geçmiş ortalama, sabit seviye ve hareketli ortalama da birbirinin yerine sessizce kullanılamaz.
Uzaklığın azalması iki yoldan olabilir: fiyat eski merkeze yaklaşabilir veya hesaplanan merkez değişebilir. Hareketli ortalama fiyatı takip ederek aşağı inerken aradaki farkın küçülmesi, fiyatın eski seviyeye döndüğünü göstermez. Bu nedenle merkez, hesap penceresi, uzaklık birimi ve inceleme süresi belirtilmeden “çok uzaklaştı, dönmeli” cümlesi ölçülebilir bir kural oluşturmaz.
Nasıl okunur?
- İncelenen seriyi ve referansın sabit mi hesaplanan mı olduğunu seç; veri penceresini tanımla.
- Uzaklığı kapanış, fitil, yüzde veya oynaklık birimiyle ölç; farklı ölçümleri karıştırma.
- Referansın karar anında bilinebildiğini kontrol et; sonraki fiyatlarla geçmiş merkezi yeniden seçme.
- Yakınlaşmanın süresini, sona erme koşulunu ve gerçekleşme varsayımlarını ayrı yaz.
Merkeze yaklaşma ayrı bir senaryodur
Sabit referans 100; uzaklık kapanış üzerinden ölçülür. 94 kapanışı sonrası 100’e yaklaşma görülür; fitil minimumu 93,75’tir. Her uzaklaşma dönmez.
Sabit merkeze göre fiyat
- Yükseliş
- Düşüş
- Açılış = kapanış
- 1. Referans 100
Sayısal verileri göster
| Nokta / dönem | Açılış | En yüksek | En düşük | Kapanış |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 100 | 100,25 | 99,75 | 100 |
| 2 | 100 | 100,25 | 97,75 | 98 |
| 3 | 98 | 98,25 | 95,75 | 96 |
| 4 | 96 | 96,25 | 93,75 | 94 |
| 5 | 94 | 96,25 | 93,75 | 96 |
| 6 | 96 | 98,25 | 95,75 | 98 |
| 7 | 98 | 100,25 | 97,75 | 100 |
- Uzaklığı ölç
En düşük kapanış 94 için referansa fark 94 − 100 = −6; fitil minimumu için fark −6,25’tir.
- Tanımı sabitle
Referans hareketli ortalama olacaksa dönemi ayrıca belirtilir; bu örnekte sabit 100 kullanıldı.
Sabit 100 referansına kapanış uzaklığı
Yukarıdaki grafik üzerinden
Görselde referans sabit 100’dür. Kapanışlar 100, 98, 96 ve 94’e geriler; dördüncü kapanışın farkı 94 − 100 = −6 fiyat birimidir. O bölgedeki en düşük fitil 93,75 olduğundan fitil farkı −6,25’tir. Kullanılan kapanış ölçütü değiştirilmeden bu iki uzaklık aynı kabul edilmez.
Sonraki kapanışlar 96, 98 ve 100’dür. Mutlak kapanış uzaklığı 6’dan 4’e, 2’ye ve 0’a iner; bu yolda sabit merkeze yaklaşma gözlenir. Grafik yalnız gerçekleşmiş bir senaryoyu gösterir. 94 anında son üç kapanış bilinmediği için bu görüntü dönüşün önceden kaçınılmaz olduğunu kanıtlamaz.
Koşullar ve yorum sınırları
Her fiyat serisinin durağan bir merkezi olduğu varsayılamaz. Kalıcı bilgi değişimi veya uzun trend eski ortalamayı uygun referans olmaktan çıkarabilir. Tek yakınlaşma örneği, istatistiksel anlamda kalıcı ortalamaya dönüş özelliğini belirlemeye yetmez.
Standart sapmayla ölçülen uzaklık da otomatik dönüş olasılığı vermez; dağılım, pencere ve bağımlılık varsayımları gerekir. Fiyatın merkeze ulaşması ile maliyet sonrası kârlı uygulama farklıdır; giriş zamanı, çıkış ve miktar olmadan işlem sonucu bulunamaz.
Yakın kavramlardan farkı
İstatistikte uç gözlemden sonraki ölçümün daha az uç olabilmesi, belirli bir varlığın eski fiyata dönme zorunluluğu değildir. Destek seviyesi geçmiş bir fiyat alanıdır; ortalama ise seçilmiş veriden hesaplanabilir. Aynı sayıda bulunmaları aynı gerekçeden doğduklarını göstermez.
Konuyu ders içinde öğren
Bu kavramı kullanan stratejiler
Yayın ilkeleri · Gözden geçirme: 2026-11-09